ҚАЗАҚ МУЗЫКАСЫНЫҢ ТЕОРЕТИГІ

Ерзакович Борис Гиршевич (1908 - 1997 жж.)

Ерзакович Борис Гиршевич (1908 - 1997 жж.)

Ең көп із қалдырған қызмет саласы

Көрнекті музыкант-ғалым, фольклорист, композитор.  Е.Г. Брусиловскийдің шәкірті, өнер ғылымдарының докторы (1966 ж.), профессор (1970 ж.), Қазақстан Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі (1967 ж.), Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1945 ж.), қазақ музыкалық фольклорының жинаушысы, қазақ музыкасына арналған жұмыстардың авторы.

1930 жылы Ерзакович Омбы музыкалық колледжін фортепиано бойынша бітірді.

1931-1938 жылдары Қазақ радиосында музыкалық редактор болып жұмыс істеді.

1945 жылы Ерзакович Большевиктердің Бүкілодақтық Коммунистік партиясына қосылып, Қазақстан Ғылым академиясының өнер тарихы секторында аға ғылыми қызметкер болып тағайындалды. 1949 жылы Алматы консерваториясының тарих және теориялық бөлімін бітірді. 1950-1961 жж. - Қазақ КСР Ғылым академиясының өнер тарихы секторының меңгерушісі. 1961-1987 жылдары композитор Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясында қазақ музыкасы тарихынан сабақ берді.

Қызықты өмірбаян деректері 

Бала кезінен музыкалық өнермен танысқан: анасы - кәсіби скрипкашы, атасы - скрипкашы және дирижер.

Тұлға туралы қазіргі замандастардың естеліктері, зерттеушілердің, оқушылардың, ұрпақтардың пікірлері

Ерзакович пен Александр Затаевич арасындағы маңызды кездесу 1931 жылы Мәскеуде Бүкілодақтық хабар тарату музыкалық редакторларының курсында өтті. Бұл кездесу Борис Гиршевичтің кәсіби қызметінің бағытын анықтады.

Өміріндегі Қазақстанмен, қазақ халқымен байланысты бірегей оқиғалары  

1931 жылдан бастап ол қазақтың халық музыкасын жинап, зерттей бастады. Борис Ерзакович радиода қызмет еткен Әміре Қашаубаев, Иса Байзақов, Елубай Өмірзақов, Қуан Лекеров және басқаларды тыңдап, шығармаларды қағазға түсіріп отырды.

Шығармашылық мұрасы

1931 жылдан бастап ол қазақ музыкалық фольклорына қатысты 2500-ге жуық ән жинақтады.

Қазақстанның музыкалық мәдениеті туралы келесі іргелі еңбектердің авторы: «Музыка Советского Казахстана», «Песенная культура казахского народа», «Музыкальное наследие казахского народа», «Казахское народное песенное творчество дооктябрьского периода», «У истоков казахского музыкознания», «Народные песни Казахстана», «Песни Кенена Азербаева», «Музыкальное воплощение казахского эпоса», «Казахские советские народные песни», «Творческие связи казахской и русской музыки», «Песенная культура казахского народа». Б. Гиршевич халық композиторлары – Біржан, Мұхит, Жаяу Мұса және Абай шығармаларын жүйеледі.

Қазақ ән жазуы жанрларының классификациясын жасап, музыкаға енген эпикалық және тарихи аңыздардың түрлерін анықтады, қазақ ән әуендерінің ұлттық өзіндік ерекшелігін теориялық тұрғыдан негіздеп, көптеген халық композиторларының шығармаларына сипаттама берді.

Марапаттар

  • 1945 жылы Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген әртісі;
  • 1967 жылы Қазақ КСР ҒА мүше-корреспонденті;
  • КСРО ордендері мен медальдары.

Библиография

  1. Б.Г. Ерзакович о казахской опере. Б.Г. Ерзакович – музыка зерттеушісі // Б.Г. Ерзаковичтің 100 жыл толуына орай өткізілген Халықаралық ғылыми- практикалық конференцияның материалдары. – Алматы: Unique service, 2008 г.
  2. Борис Ерзакович / Құрастырған А.Қ.Омарова. – Алматы: «Өнер», 2008г.
  3. Народные песни Казахстана. А.-А., 1955 (сост.).
  4. Музыкальное воплощение казахского эпоса. А.-А., 1959.
  5. Творческие связи казахской и русской музыки. А.-А., 1962.
  6. Песенная культура казахского народа. А.-А., 1966.
  7. Музыкальное наследие казахского народа. А.-А., 1979.
  8. «Казахский музыкальный фольклор» (1982).
  9. Историография казахского музыкального фольклора. А.-А., 1986 (З.Қоспақовпен біріге).
  10. У истоков казахского музыкознания (по материалам русских ученых XIX в.). А.-А., 1987.
  11. «Антология казахской народной лирической песни» (1994 -  қазақ тілде). 

Естеліктер 

Борис Гиршевич - оркестрге арналған музыкалық шығармалардың авторы: «Қазақ тақырыптарына увертюра», «Төлеген Тоқтаров», «Мәншүк Мәметова туралы сонаталар», «Маленький музыкант» симфониялық поэмалары (қазақша тақырыпта 20 пьеса); хорлар, әндер, романстар, «Амангелді», «Шоқан Уәлиханов», т.б. қойылымдарға музыка жазды.