ЕУРАЗИЯ АРЫСТАНЫ

Гумилев Лев Николаевич (1912-1992 жж.)

Гумилев Лев Николаевич (1912-1992 жж.)

«Қазақтармен, татарлармен және өзбектермен етене араласқаным жеке өзіме бұл халықтармен дос болу оңай екенін көрсетті. Тек олармен шын жүректен сөйлесіп, олардың әдет-ғұрыптарының өзіндік ерекшелігін сыйлау керек. Өйткені, олар өздерінің мінез-құлық ерекшеліктерін ешкімге күштеп отырған жоқ» 

Лев Гумилев

Ең көп із қалдырған қызмет саласы

Көрнекті ғалым, этнолог, шығыстанушы, ақын, парсы тілінен аудармашы, этногенездің пассионарлық теориясының негізін қалаушы. Көрнекті әрі талантты ғалым жаңа этнологияның – этнография, тарих, география, археология және психологияның тоғысында орналасқан зерттеу бағытының негізін салды.

Қызықты өмірбаян деректері

Л.Гумилев Царское Селода 1912 жылы 1 қазанда ақындар Николай Гумилев пен Анна Ахматованың отбасында дүниеге келген.

Тұлға туралы қазіргі замандастардың естеліктері, зерттеушілердің, оқушылардың, ұрпақтардың пікірлері

 «Лев Гумилевтің шынайы әлемді түсінудегі ғылыми үлестері және бүгінгі таңда оның түркі және славян халықтарының тығыз араласуы мен ортақ мәдениеті туралы айтулы еңбектері өзекті болып қала береді» (Михаил Бочарников, Ресейдің Қазақстандағы елшісі).

«Менің ойымша, қазір Лев Николаевич Гумилевтің еңбегін оқып, түсіну үшін ең қолайлы уақыт. Оның кітаптары басылуда, елімізде идеялары өмірге еніп жатыр, бірегей бірлестік - Еуразиялық экономикалық одақ құрылған және сәтті жұмыс атқаруда, оның құрамына жаңа мүшелер қосылуда. «Гумилев дәуірі» туралы қаншалықты көп айтсақ та, нүкте қою мүмкін емес» (Татьяна Фроловская, жазушы).

Өміріндегі Қазақстанмен, қазақ халқымен байланысты бірегей оқиғалары 

Л.Гумилевтің еңбектері қалың оқырман қауымға жақсы таныс. Ол б.з.д. III ғасырдан бастап б.з. XV ғ. дейін Орта және Орталық Азия көшпелілерінің тарихына және тарихи географиясына арналған терең және тың ізденістер жүргізген автор, Орта Азияның палеоэтнографиясы және б.з.д. I мыңжылдықтағы Тибет және Памир халықтарының тарихы бойынша өзекті мәселелерді көтерген зерттеуші, көшпелі халықтардың нарративті мәдениетінің деректанушысы. Сондай-ақ, оның еңбектерінде Ежелгі Ресей мен Ұлы Дала проблемалары жаңа көзқараспен қайта сараланды.

 Шығармашылық мұрасы

 «Хунну халқының тарихы» (1960 ж.), «Хазарияның ашылуы» (1966 ж.), «Көне түркілер» (1967 ж.), «Поиски вымышленного царства» (1970 ж.), «Хунну в Китае» (1974 ж.), «Этногенез и биосфера Земли» (1979 ж.), «Көне Русь пен Ұлы Дала» (1989 ж.), «Тысячелетие вокруг Каспия» (1990 ж.) және т.б.

Библиография

  1. Гумилев Л.Н. Этногенез и этносфера // Природа. 1970. № 1. С. 46-55; № 2. С. 43-50.
  2. Гумилев Л.Н. //Вестник древней истории. - 1962. - N 3. - С. 202-210.
  3. Гумилев Л.Н. Где же тогда Семендер? //Вопросы истории. - 1969. - N 3. - С. 242-243.
  4. Гумилев Л.Н. Этнос: мифы и реальность // Дружба народов. 1988. № 10. С. 218-231.
  5. Гумилев Л.Н. Сущность этнической целостности: (Ландшафт и этнос): XII // Вестник ЛГУ. 1971. № 24. С. 97-106.
  6. Гумилев Л.Н. Изменение климата и миграции кочевников // Природа. 1972. № 4. С. 44-52.
  7. Гумилев Л.Н. Заметки последнего евразийца // Наше наследие. 1991. № III. С. 20-26; Переиздано в: Трубецкой Н.С. История. Культура. Язык. М.: Прогресс, 1995. С. 31-54.
  8. Гумилев Л.Н. Биосфера и импульсы сознания // Природа. 1978. № 12. С. 97.
  9. Гумилев Л.Н. Алтайская ветвь тюрок-тугю // Советская археология. 1959. № 1.С. 105-114.
  10. Лавров С. Б. JI.Н.Гумилев и евразийство // Гумилев Л.Н. Ритмы Евразии. М., 1993. С. 719.
  11. Лев Николаевич Гумилев: Библиографический указатель / Под ред. А.Г.Каримуллина. Казань, 1990.
  12. Пространство и Время Великой Степи /Беседовал Айдер Куркчи //Декоративное искусство. - 1979. - N 5. - С. 31 - 36.
  13. Древняя Русь и Кипчакская Степь в 945— 1225 гг. // Проблемы изучения и охраны памятников культуры Казахстана: Тезисы докладов и сообщений географической конференции. - Алма-Ата. 1980.
  14. Этносы и природная среда //Рациональное использование природных ресурсов и охрана окружающей среды: Межвузовский сборник по комплексной программе Минвуза РСФСР «Человек и окружающая среда: Проблемы охраны природы». - Пермь. 1980. -Вып. 3. - С. 24 - 29.
  15. Диалог ученых: Каков феномен культуры малых народов: Л Н.Гумилев и А.Окладников /Публикацию подготовил: А. Куркчи // Декоративное искусство. - 1982. - N 8. - С. 23 - 28.
  16. Эколого-географические исследования системы этноландшафта: Прикладной аспект //Географические исследования для целей планирования, проектирования, разработки и реализации комплексных программ: Тезисы докладов секции I VIII съезда Геогр. о-ва СССР: (Киев, октябрь, 1983) - Соавторы: В.Ю. Ермолаев, В.А. Маслов. - Ленинград, 1985. - С. 147 - 149. 
  17. Этнос как звено между природной средой и обществом //Тезисы докладов и сообщений научной конференции: XXVII съезд КПСС и проблемы взаимодействия обществ на различных исторических этапах: Нальчик. 15- 17 апреля 1987. - М. 1987 - С 31-32.
  18. Почему у нас мало по-настоящему образованных людей: Научные среды. - Круглый стол ЛГ. участвовал и Л.Н.Гумилев// Лит. газета. - 1987. - 13 мая. - С. 12.
  19. Чего стоит мудрость: На вопросы корреспондента ЛУ отвечает доктор ист. наук Л.Н.Гумилев //Ленинградский ун-т. - 1987. - 20 ноября. - С. 10.
  20. «История требует справедливости...» /Беседу вела Л. Букина //Альманах библиофила: Книга Монголии. - М., 1988. - С. 343-351.
  21. Негасимые костры: сегодняшний собеседник ЛР доктор наук Л.Н. Гумилев /Беседу вел В.Нестеренко //Ленинградский рабочий. - 1988. - 18 марта.
  22. Журнал «Человек и природа» состоит в основном из трудов Л.Н. Гумилева - как авторский номер. - 1988. - N 10. Содержание: Социально-этнические проблемы и природа: Судьба теории и зигзаги истории /Беседу с доктором ист. наук Л.Н. Гумилевым ведет публицист И. Шевелев. - С. 3- 14: Этносы в биоценозе / В оглавлении: «Этносы в ландшафтах». - С. 15-62: - Судьбы теории и зигзаги истории. - С. 63-71.
  23. Этнос: мифы и реальность //Дружба народов. - 1988. - N 10. - С. 218-231.
  24. Этногенез и биосфера Земли //Природа и человек. - 1988. - N 12. - С. 56-80: - 1989. - N 1. - С. 59-62: - N 2. - С. 56-61.: - N 3. - С. 58-62: - N 4. - С. 54-69. 
  25. Человечность превыше всего /Беседа с этнологом Л.Н. Гумилевым: записал А. Сабиров //Известия. - 1989. -23 июня (Моск. веч. выпуск): - 24 июня.
  26. География этноса в исторический период. - Л.: Наука. 1990 -253 с.
  27. Меня называют евразийцем.  Интервью Андрей Писарева со Л.Н. Гумилёвым // Наш современник, 1991, No 1, С. 62-70.

Л.Н.Гумилев жайында

  1. Защита диссертаций [в т. ч. Л.Н.Гумилевым на соиск. уч. степени доктора исторических наук] //Сообщения гос. Эрмитажа. -Л. - 1963. -Т. ХХ1У. - С. 73. -Хроника.
  2. 3агадки исчезнувшего мира //Невская заря. - 1968. -7 сент.
  3. Самойлов А. Русская Атлантида //Техника молодежи. - 1972. - N 3. - С. 18-20.
  4. Колесник С.В. Сваричевская 3.А. Семевский Б.Н. Чочиа Н.С. Историк, географ, этнолог. К 60-летию Льва Николаевича Гумилева //Вестник Ленинградского ун-та // Серия 24: Геология. География. - Вып. 4. - С. 166- 167.
  5. Белявский Б.А. По поводу известного антагонизма между земледельческим и кочевым населением Восточной Европы: (О правоте Л.Н.Гумилева и тенденциозности Б.Л.Рыбакова в оценке отношений между Древней Русью и Великой Степью) //Славяно-русская этнография: Сборник статей. Л., 1973. - С. 101- 108.
  6. Подгорников М.И. Трудные вопросы биосферы //Лит. газета. - 1.974. -22 мая.
  7. Сапунов В. Школа в Приозерске //Ленинградский университет. - 1979. - 23 февр.
  8. Иванов К.П. Взгляды на этнографию, или есть ли в советской науке два учения об этносе //Изв. Всесоюз. геогр. о-ва. - 1985. - Т. 117. Вып.3. - С.232-239.
  9. Гоголев А. И. Л.Н. Гумилев глазами этнографа // Молодежь Якутии. - 1989. -20 апр.
  10. Ермолаев В.Ю. Самоорганизация в природе и этногенез //Изв. Всесоюз. геогр. о-ва. - 1990. -Т. 122. вып. 1. - С. 26-32.
  11. Лев Гумилев - Балашов Дмитрий: в какое время мы живем? / Беседу записала журналистка Л.Антипова// Согласие. - N 1 (декабрь). - С. 3-19
  12. С.Б.Лавров. Лев Гумилев. Судьба и идеи. М.: Сварог и К., 2000. 408 С. 
  13. Срединная Азия в древние времена. - АН СССР. Ин-вост. литературы. 1960. - 291 с. - 2500. 

Естеліктер

Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жеке бастамасымен 1996 жылы Л.Н.Гумилев атындағы Еуразиялық университеттің атриумында ескерткіш орнатылып, Л.Гумилевтің еңбектері, оның ішінде «Қазақ этносының шығу тегі» қолжазбасы және «Этногенез және жер биосферасы» атты алғашқы докторлық диссертациясы сақталған аудитория ашылды.